صفحه اصلی

سازشناسی

آواز
آواز
 
اوکوله له
آموزش او کوله له
 
باغلاما
 
تار
آموزش تار
 
  • اجرای هنرجویان گیتار 11 مرداد
  • کنسرت هنرجویی هنرجویان پیانو - 11 بهمن ماه 1397
  • اجرای هنرجویان پیانو

آخرین مقالات

مزایا و معایب کلاس های آنلاین
در اين مقاله به مزايا و معايب كلاس هاى آنلاين خواهيم پرداخت كلاس هاى آنلاين هم همانند كلاس ها و روش هاى مختلف هر كارى دوست داران و معترضان خود را دارد و حال با شيوع  ويروس كرونا و تاكيد بر فاصله گذارى اجتماعى استفاده از اين نوع كلاس ها به شدت افزايش پيدا كرده است. اگر شما جزو آن دسته از افراد پرمشغله ايى هستيد كه كمتر وقت ميكنيد به كلاس هاى مختلف برويد و زمان رفت و آمد نداريد كلاس هاى آنلاين بهترين گزينه براى شماست زيرا آموزش مجازى تا حد بسيار زيادى از هزينه هاى رفت و آمد جلوگيرى و در زمان شما صرفه جويى زيادى خواهد كرد شما در اين نوع آموزش ميتوانيد زمانى كه در رخت خواب هستيد يا حتى زمانى كه در سركار خود درحال استراحت هستيد از زمانتان بهره گيرى كنيد و آموزش ببينيد و براى شركت در كلاس احتياجى نيست خلوت خود را برهم زنيد و مسيرى را بپيماييد. اما اگر از آن دسته انسان هايى با روابط اجتماعى بالا هستيد كه اهل تعاملات اجتماعى و كارهاى گروهى هستيد كلاس هاى آنلاين نميتواند شمارا براى هميشه راضى نگه دارد هرچند روند يادگيرى فردى باعث افزايش تمركز شما خواهد شد و به يادگيرى بهتر شما كمك خواهد كرد اما از سوى ديگر ارتباط غير حضورى با استاد و ملاقات نداشتن حضورى هم عيبيست كه كلاس هاى آنلاين از رفع آن ناچارند. در افرادى با سنين كم شايد انتخاب دروس برايشان محدود باشد و فشار يادگيرى بر خانواده هم تحميل شود اما از طرفى درگير شدن با تكنولوژى ميتواند تا حد زيادى بر بهبود هوش و عملكرد آنها تاثير مثبت بگذارد و ذهنى خلاق را برايشان بسازد البته در دسترس بودن منابع در بعضى از كلاس هاى آنلاين اين امتياز را به شما ميدهد تا هر زمان كه خواستيد بارها كلاس خودرا بازبينى كنيد. پس از نتيجه گيرى مقاله درميابيم كه مزاياى كلاس آنلاين عبارتند از : * انعطاف پذيرى  * به صرفه بودن  * يادگيرى فردى * دسترسى به منابع * درگيرى با تكنولوژى  * افزايش تمركز و معايب اين نوع كلاس ها كه شامل موارد زير است :  * كمبود تعامل اجتماعى * محدود بودن انتخاب دروس  * فشار بيشتر روى خانواده ها  * ارتباط غير حضورى
 
آشنایی با ساز باغلاما
ساز باغلاما (bǎglama,باقلاما)  باغلاما اولين بار در حدود ٤٠٠ سال پيش در شهر فيروق (پره) از نواحى خوى ساخته شد. اصالتا سازى تركيست كه ريشه گرفته از مردم منطقه آناتولى و آذربايجان ميباشد و در ميان  مردم ترك و كرد و تركمن هاى عراق بسيار رايج است و در موسيقى عثمانى،موسيقى محلى تركى، موسيقى آذرى،موسيقى كردى،موسيقى آشورى،موسيقى ارمنى و در بخش هايى از سوريه، عراق، يونان و كشورهاى بالكان استفاده ميشود. اين ساز كه در رده بندى ساز هاى زهى  (*سازى كه درآن صدا از لرزش  زه،تار يا سيم به وجود مى آيد)  جاى ميگيرد هم به صورت تك نوازى و هم در همراهى آواز و ساز هاى ديگر در اركستر هاى مختلف مورد استفاده قرار ميگيرد. اين ساز با ساز هاى تار، دوتار و تنبور  مرتبط و شبيه هستند.و از نظر ظاهرى  در انواع و اقسام مختلف وجود دارد  كه مطابق با هدف مورد نظر  انتخاب و نواخته ميشود باغلاما  هفت سیم دارد كه در سه ردیف می‌باشد  و به سه گروه سه‌سیم،  دوسیم و دوسیم تقسیم می‌شود اين سايز انواع گوناگونى داردكه سايز كوچك باغلاما (جرا) سايز متوسط (چوغور)  و سايز بزرگ كه شبيه به ديوان نيز ميباشد  را (باغلاماى دسته بلند) مينامند   نوعى ديگر با دسته هاى بلند تر  نيز وجود دارد كه در ايران با نام  ديوان شناخته شده است  و تنها  تفاوت دسته بندى و نام هاى  گوناگون اين ساز درسايز و اندازه ها و  گاهى تعداد سيم هاى آن ميباشد،در میان ترکان سازی بزرگتر  از دیوان نيز وجود دارد که به آن ساز  میدان میگویند. باغلاما با مضراب پلاستيكى يا  سر انگشتان دست (شلپه-شرپه)  نواخته ميشود. از نوازندگان نامدار اين ساز ميتوتن  به نام هاى عاشيق-ويسل-اورهان- گنجه باى- اردال-ارزنجان-شوان پرور- دياردريم و جوان حاجو  اشاره كرد.
 
مختصری از زندگی استاد محمدرضا شجریان
محمدرضا شجريان ملقب به استاد آواز ايران و همچنين خسرو آواز ايران (و سياوش بيدگانى كه مربوط به قبل از دهه ١٣٥٠ بوده)  در تاريخ يكم مهر ماه ١٣١٩ در شهر مشهد چشم به جهان گشوده و ٤٨ سال از عمر گران خويش را در حوزه موسيقى فعاليت كرده وى خواننده موسيقى سنتى و موسيقيدان محبوب ايرانيست كه از بنياد آقا خان جايزه خداوندگار موسيقى را دريافت كرده و نامزد جايزه گرمى نيز بوده علاوه بر اين  استاد بزرگوار محمد رضا شجريان رئيس شوراى عالى خانه موسيقى ايران،بنيان گذار گروه شهناز، شركت دل آواز،باغ هنر بم بوده اوهمچنین سازنده چندين ساز موسيقى نيز هست. وى در كنسرت هاى خود از اشعار شاعرانى همچون حافظ،مولانا،عطار،باباطاهر و خيام استفاده و در زمينه شعر نو از اشعار شاعرانى همچون سهراب سپهرى،مهدى اخوان ثالث، محمدرضا شفيعى كدكنى و هوشنگ ابتهاج نيز استفاده كرده است. بعد از درگذشت پدر گران قدر ايشان محمد رضا شجريان تصميم به انتشار برخى از تلاوت هاى قرآن خود گرفت كه با عنوان به ياد پدر١و به ياد پدر ٢ منتشر كرد و درزمينه دعاهاى قرآنى ميتوان به دعاى ربّنا استاد شجريان كه در صدا و سيما نيز پخش ميشد اشاره كرد  وى از دانش آموختگان دانشسراى عالى تربيت معلم ميباشد كه سال ها در زمينه مدير و آموزگارى دبيرستان هم فعاليت داشته اند. محمدرضا شجريان خواننده محبوب،آهنگساز و خوشنويس ايرانى در سن ٨٠ سالگى با وجود ٥ فرزند در ١٧ مهر ماه سال ١٣٩٩ بر اثر سرطان كليه دار فانى را وداع گفت و در آرامگاه فردوسى واقع در خراسان رضوى به خاك سپرده شد و نام نيك خود را براى ايرانيان و جهانيان به يادگار گذاشت.
 
آشنایی با اجزای ساز تار و خلاصه‌ای از روش ساخت آن
تار یک ساز زهی زخمه‌ای مقید است. یعنی ارتعاش صدا در آن توسط زخمه زدن با یک مضراب به سیم‌ها انجام می‌شود. تار دارای قدمتی دیرینه است که از قدیم تا به امروز در گروه نوازی‌های موسیقی ایرانی و حتی تکنوازی‌ها بسیار کاربرد داشته و دارد. این ساز به قدری پر طرفدار است که این روز‌ها عضو جدا نشدنی گروه‌های موسیقی و ارکستر‌ها به حساب می‌آید. برای ساختن ساز مصالحی لازم است که باید دقت فراوان صورت گیرد تا از بهترین‌ها انتخاب شوند، آن مصالح عبارت‌اند از: ۱. چوب ۲. استخوان ۳. شاخ ۴. چسب چوب برای ساختن کاسه و دسته؛استخوان برای نصب روی دسته؛شاخ برای ساخت شیطانک و خرک و چسب برای چسباندن قطعات ساخته شده. قبل از اینکه مراحل ساخت ساز تار را شرح دهیم باید با اجزای تشکیل دهنده‌ی آن آشنا شویم. اجزای تشکیل دهنده‌ی ساز تار عبارتند از: کاسه‌ی طنینی: دو کاسه که از چوب یک تکه ساخته می‌شود و حالتی گلابی شکل درد که یکی از کاسه‌ها از دیگری بزرگتر است و به کاسه‌ی کوچک نقاره می‌گویند. چوب کاسه‌ی طنینی معمولا چوب درخت توت است. یک طرف کاسه باز است و روی آن پوست کشیده می‌شود. پوست تار: کاسه‌ی طنینی از یک طرف بسته است و از طرف دیگر باز است و روی آن را پوست می‌کشند. این پوست از قسمت نازک پوست چهارپایان (معمولا بز و بره) انتخاب و تهیه می‌شود. خرک: خرک توسط دو پایه‌ی کوچک بر روی پوست کاسه نصب می‌شود و دارای شیار‌های کم عمقی است که هر کدام از سیم‌ها جداگانه از آن‌ها عبور می‌کنند. خرک دارای طول حدودا ۵ و ارتفاع ۲ سانتی متر است. جنس خرک شاخ یا استخوان است. دسته تار: دسته ساز تار از یک طرف به نقاره (کاسه کوچک) و از طرف دیگر به سرپنجه‌ی ساز متصل است. دسته ساز تار یک لوله‌ی توپر چوبی است که چوب آن را از چوب‌های سخت و محکم مانند توت یا گردو انتخاب می‌کنند. دسته دارای طول تقریبی ۵۰ و قطر تقریبی ۴ سانتی متر است. قسمتی که انگشت گذاری می‌شود صاف و مسطح است و پشت آن حالت نیم دایره دارد. در طرفین سطح صاف دسته (سطحی که انگشت گذاری می‌شود) دو رشته نوار از جنس استخوان نصب می‌کنند تا هم دسته را زیبا کند و هم از فرسایش چوب در اثر تماس زیاد انگشت‌ها جلوگیری کند. سرپنجه ساز تار: سرپنجه در ابتدای دسته‌ی ساز قرار می‌گیرد و یک جعبه‌ی کوچک توخالی از جنس چوب کاسه‌ها است. در سر پنجه به تعداد سیم‌های ساز تار گوشی نصب شده است. (شش گوشی) گوشی‌های ساز: همانطور که گفتیم ساز تار دارای شش گوشی به تعداد سیم هایش است. گوشی‌ها به شکل میخ‌های درشت و سر پهن هستند که یک سر آن پهن‌تر است و هنگام کوک کردن به کمک دست نوازنده به چپ و راست می‌چرخد و سر دیگر آن باریکتر است و یک سر سیم به آن میپیچد و داخل فضای سرپنجه قرار می‌گیرد. شیطانک: قطعه‌ای باریک و به ارتفاع ۲ میلی متر است که بین دسته ساز تار و سرپنجه قرار می‌گیرد و عرضی برابر دسته ساز دارد. شیطانک نیز مانند خرک دارای شیار‌های کم عمقی است که سیم‌ها از آن‌ها عبور می‌کنند و به سمت گوشی‌ها می‌روند. دستان: بر روی دسته‌ی ساز تار ۲۸ دستان بسته می‌شود که از جنس زه (روده‌ی تابیده‌ی چهارپایان) یا نخ نایلون هستند. هر دستان را سه یا چهار دور به دور دسته تار می‌بندند و گره می‌زنند تا گره‌ها در شیار‌های ایجاد شده در سطح بالایی طول دسته قرار بگیرد. دستان‌ها با فواصل معین از یکدیگر قرار می‌گیرند، ولی بعضی دستان‌ها تا حدی می‌توانند حرکت کنند. سیم گیر: قطعه‌ای کوچک در انتهای بدنه‌ی کاسه است که شیار‌هایی دارد تا گره یک سر سیم بر روی آن قرار بگیرد. سیم گیر از جنس چوب یا استخوان انتخاب می‌شود. سیم‌های ساز تار: تار دارای شش سیم با قطر‌های متفاوت است؛ که معمولا سیم‌های اول و دوم سفید رنگ و به قطر‌های ۱.۸ تا ۲ میلی متر و سیم‌های سوم و چهارم از جنس برنج و زرد رنگ و به قطر‌های ۱.۸ تا ۲.۲ است که این سیم‌ها دو به دو باهم همصدا کوک می‌شوند. سیم پنجم فلزی سفید رنگ با قطر کمتر هم‌صدای سیم‌های اول و دوم کوک می‌شود و به آن واخوان می‌گویند. سیم ششم فلزی زرد رنگ با قطر ۳.۸ میلی متر است که یک اکتاو بم‌تر از سیم‌های اول و دوم کوک می‌شود که به آن سیم بم نیز می‌گویند. نحوه ساخت تار : این ساز از دو قسمت کاسه و دسته تشکیل می شود. کاسه که مهمترین بخش ساز است معمولاً دو تکه ساخته می شود. چوب مورد استفاده بیشتر از درخت توت و گاهی از درخت گردوست و البته بهترین کیفیت با چوب توت بدست می آید. برای ساخت آن، ابتدا دو طرف کاسه تار به صورت جداگانه تراشیده می شود و سپس داخل هر یک خالى شده و بعد آنها را به هم می چسبانند. کاسه از یک قسمت بزرگ به نام شکم و یک قسمت کوچک به نام نقاره تشکیل می شود. پس از چسباندن دو نیم کاسه، دسته را به آن وصل مى کنند و سپس سرپنجه نیز به دسته وصل مى شود. سرپنجه در واقع جعبه ای است که در انتهای دسته تار قرار دارد و گوشی های نگهدارنده سیم های تار بر دو سوی آن جای می گیرند. برای تار دو نوع سرپنجه می سازند. یکی طرح سنتی و دیگری نوعی جدید موسوم به طرح استاد قنبری ( ابراهیم قنبری مهر ) است. دستۀ تار ۴۵ تا ۵۰ سانتى متر طول دارد و جداگانه ساخته مى شود. برای تزئین آن معمولاً دو نوار استخوانی که در بین شان یک نوار چوبی تیره رنگ نصب شده است، دیده می شود. سپس خرک را که محلی برای عبور سیم‌ها به سمت سیم گیر است نصب می‌کنند. خرک دارای طول حدودا ۵ و ارتفاع ۲ سانتی متر است. جنس خرک شاخ یا استخوان است که ابتدا شاخ را به قطعات طولی ۵/۵ سانتی متر برش می‌دهند و سپس از قسمت قطور شاخ یک مکعب مستطیل به ابعاد ۲/۱.۵/۵.۲/۵ سانتی متر جدا می‌کنند و با سوهان آج دار آن را صاف و هموار می‌کنند. در سال های اخیر نوعی خرک پلاستیکی نیز ساخته شده است که به زعم برخی نوازندگان و سازندگان تار، صدای بهتری ایجاد می کند. سیم گیر را نیز از شاخ حیواناتی مثل قوچ کوهی می‌سازند و بهتر است که از کناره‌های شاخ برای سیم گیراستفاده شود. شاخ را در اندازه‌های ۵.۵ سانتی متر در قطر ۶ میلی متربرش می‌دهند و پشت آن را به کمک چوب ساب صاف می‌کنند سپس محل عبور سیم‌ها را برش می‌دهند و آن را در جایی نصب می‌کنند که خط عمود بر دندانه‌های سیم گیر دقیقاً بر روی خط وسط کاسه قرار بگیرد. بر روی دسته تار ۲۵ تا ۲۸ عدد پرده بسته می شود. پرده ها مشخص کنندۀ نقاطى هستند که نت هاى مختلف به وسیلۀ آن تولید می شوند. جنس پرده از رودۀ تابیده گوسفند است که نوازنده با دست گذاشتن روى هر کدام از آنها مى تواند نت متفاوتى را بنوازد. تار ۶ سیم دارد. سه عدد از سیم ها از جنس فولاد و سه عدد دیگر از جنس آلیاژهای مس هستند. در گذشته، تمام سیم ها را همانند سایر سازهای زه دار، از ابریشم می ساختند. سیم ها از یک طرف به کاسه تار وصل می شوند و پس از گذشتن از روی خرک در انتهای دسته به گوشی های ششگانه متصل می شوند.  در قدم آخر ساز را کوک می‌کنند. دلیل تفاوت صدای تارهای مختلف با یکدیگر حتما تا به حال شنیده اید که برخی می‌گویند تار یک سازنده نسبت به سازنده‌ی دیگر دارای صدای بهتری است. در واقع تار‌های مختلف دارای رنگ صوتی متفاوت با یکدیگر هستند که این امر به نوع و نحوه‌ی ساخت ساز، جنس چوب، جنس سیم و … بستگی دارد. ولی روند کلی ساخت همه‌ی تار‌ها با هم مشابه است. نام برخی از سازندگان مشهور و قدیمی تار استاد خاچیک هامبارسون فرج الله آقا گلی یحیی (برجسته‌ترین سازنده‌ی تار در اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم هجرى) برادران عباس ملکم استاد حاجی و پسرش رمضان شاهرخ   نام برخی سازندگان نامدار تار در حال حاضر : محمود فرهمند یوسف پوریا ابراهیم برزی ارژنگ ناجی رامین جزایری